Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng được tổ chức hằng năm từ ngày mồng 6 đến ngày mồng 10 tháng 3 Âm lịch tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng đã trở thành lễ hội mang tính văn hóa tâm linh lớn nhất ở nước ta. Hằng năm đến ngày Giỗ Tổ và tổ chức lễ hội, con cháu trên mọi miền Tổ quốc hành hương về nơi có đền thờ các Vua Hùng với tấm lòng thành kính, tỏ lòng biết ơn công lao của các Vua Hùng và các bậc tiền nhân có công dựng nước. Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng đã trở thành động lực tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng gồm hai phần: Phần Lễ và Phần Hội. Phần Lễ được tiến hành với nghi thức truyền thống trang nghiêm, trọng thể tại Đền Thượng; phần Hội được diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa phong phú mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc dưới chân núi Hùng.

Phần Lễ

Trong phần Lễ: Nghi thức dâng hương hoa và lễ vật của các đoàn đại biểu Đảng, Chính phủ, các tỉnh thành được tổ chức long trọng trên Đền Thượng. Từ chiều mồng 9, các làng rước kiệu dâng lễ bánh chưng, bánh giầy đã tập trung đông đủ dưới cổng Công Quán. Sáng sớm hôm sau, các đoàn đại biểu xếp hàng chỉnh tề đi sau cỗ kiệu rước lễ vật lần lượt đi lên đền trong tiếng nhạc của phường bát âm và đội múa sinh tiền.

Tới trước cửa Đền Thượng (Kính thiên linh điện), đoàn đại biểu dừng lại kính cẩn dâng lễ vào Thượng cung. Đồng chí lãnh đạo Tỉnh thay mặt cho nhân dân cả nước (năm chẵn là đồng chí nguyên thủ quốc gia hoặc lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) kính cẩn đọc diễn văn Lễ Tổ.

Toàn bộ nội dung hành lễ được truyền tải trên hệ thống phát thanh, truyền hình để đồng bào cả nước theo dõi lễ hội. Trong thời gian tiến hành nghi lễ, toàn bộ điện tạm ngừng các hoạt động để đảm bảo tính linh thiêng và nghiêm trang của lễ hội.

Phần Hội

Phần Hội diễn ra tưng bừng, náo nhiệt xung quanh khu vực núi Hùng, các xã vùng ven và phường Việt Trì. Hội Đền Hùng ngày nay có thêm nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa phong phú, hấp dẫn. Trong khu vực hội, nhiều cửa hàng bán đồ lưu niệm, văn hóa phẩm, các quán bán hàng dịch vụ ăn uống, các trại văn hóa của 13 huyện, thành, thị; các hoạt động biểu diễn văn nghệ, thi đấu thể thao… tạo nên bức tranh ngày hội sinh động, náo nhiệt.

Các hoạt động văn hóa truyền thống được tổ chức tại lễ hội như đấu vật, bắn nỏ, rước kiệu, hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh giầy, thi kéo lửa thổi cơm, trò diễn “Bách nghệ khôi hài” và Trò Trám, rước lúa thần…

Các hoạt động biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp như chèo, kịch nói, hát Quan họ, hát Xoan, hội diễn văn nghệ quần chúng phục vụ đông đảo du khách. Trên khu vực Công Quán luôn âm vang tiếng trống đồng, tiếng chiêng, tiếng cồng rộn ràng của các nghệ nhân dân gian dân tộc Mường Thanh Sơn.

Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng đã hình thành từ rất sớm và sự tồn tại của nó luôn gắn chặt với quá trình phát triển của lịch sử dân tộc. Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, các Vua Hùng cùng các vợ, con, các tướng lĩnh, các nhân vật liên quan thời kỳ Hùng Vương luôn được nhân dân ở các làng, xã trên phạm vi cả nước tôn thờ.